*هوالمحبوب*

   مریم شاملو

اثر مورد بررسی مقاله ای تحت عنوان«نجف و سیاست ایرانی: تجزیه وتحلیل راه و روش حوزه نجف تاثیرگذار در سیاست ایرانی بین دو انقلاب» که توسط دکتر محمد سمیعی استاد دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران به رشته تحریردرآمده است. این مقاله در مجله بین المللی ISI JORNAL به چاپ رسیده است.

نویسنده مقاله باهدف تحقیق و بررسی انتقادی نقش وتاثیری که علمای حوزه نجف درسیاست ایران بین دوانقلاب مشروطه وانقلاب اسلامی می کوشدتا در 3 دوره تاریخی این تاثیرات راموردبررسی وکاوش قرار دهد.نویسنده ضمن اشاره به نقش تکنولوژی واختراع صنعت چاپ ومهم ترازآن تلگراف درپیشبرد اهداف روحانیت دربرقراری تئوری سیاسی اشان درمقدمه درادامه درذیل عنوان  انقلاب:مشروطه اسلامی یا کفرآمیز، به این نکته اشاره می کند که درمقابل مشروطیت2  دیدگاه عمده درمیان روحانیت نجف وایران وجود داشت.عده ای موافق وعده ای دیگر مخالف. نویسنده ریشه این اختلاف را در چند عامل از جمله نبودن یک تئوری سیاسی واضح درمیان علما و آشنا نبودن علما باافکارغربی ونظام های جدیددانسته است ونقش روحانیت نجف را در جریان استبداد صغیر توسط محمد علی شاه وسرکوب شدن روحانیت به نگارش درآورده است.درهمین زمینه این نکته رایادآورمی شودکه به طور کل انقلاب مشروطه اولین حرکت روحانیت و نقش بارز علمای نجف درایران به شمار می رود. هرچند که اهداف روحانیت به طورکامل به اجراگذاشته نشد؛ درادامه از ارتباط خوبی که رضاشاه درابتدای به قدرت رسیدن خود با علما ازجمله درسفر آیات عظام نائینی واصفهانی داشت واینکه سعی می کرد به ظواهر دینی پایبند باشد و ازاین روحمایت علمای نجف و تهران را در قدرت یابی خودبدست آوردسخن به میان آمده است.امابا دیکتاتور شدن رضاشاه و ضربه هایی که به نهاد روحانیت وارد ساخت این حمایت ها تبدیل به مخالفت ها علیه او شد.

درادامه مقاله شاهد هستیم که نویسنده یک تغییر پارادایمی نهاد روحانیت را ذکرمی کند که همانا تغییرسلطنت از رضاشاه  به پسرش محمد رضاشاه می باشد بنابراین دوره سوم نقش و تاثیرسیاسی حوزه نجف راشاهد هستیم دراین دوره دکتر سمیعی متذکرمی شوند که درده ساله اول سلطنت محمد رضاشاه شرایط خفقان وفشار برروحانیت کاهش یافته و  علما فرصت بیشتر برای احیای مجدد خویش دارند.اما بعد مجددا دوران فشار برفعالیت های علما افزایش یافته و مخالفت های علما با اعمال شاه نیز. در نهایت پنج ویژگی بارز نهاد روحانیت را از جمله قوی بودن این شبکه اجتماعی درادوارتاریخی، موضع مداوم برضد نيروهاي خارجي واستعماري و...را اشاره کرده اند که درعین حال اختلافات داخلي روحانيت همواره باعث ضعف وعدم انسجام اين نهاد شده است.

درمجموع می توان برای نقداین مقاله به موارد ذیل اشاره کرد:

1-به نظر می رسد نویسنده ازترکیب چندروش تحقیق برای نگارش این مقاله استفاده کرده است ازجمله تحلیل تاریخی ومنطق موقعیت وتحلیل گفتمانی که این موردمی تواند هم نکته منفی باشدازاین جهت که اتکا کردن به یک روش به طور کامل وتا انتهای مطلب میتواند به نوشته ما استحکام بیشتری بدهدوازطرف دیگرمی تواند حسن انجام کار باشدچرا که استفاده همزمان ازچندروش برجذابیت نوشته افزوده وبارمعنایی نوشته رازیادترمی کندضمن اینکه نویسنده درهیچ کجای مقاله به این چند روشی خوداشاره ای نداشته.

2-دوره های تاریخی به خوبی ازیکدیگر تفکیک شده است ودرمقاله می توان به خوبی آنها ازیکدیگرتشخیص داداما دوره تاریخی سوم خیلی مختصرترازدوره های اول ودوم پرداخته شده است ونویسنده تاثیرات نهادروحانیت بعدازسال 42 وتبعید امام خمینی (ره) راتا انقلاب اسلامی کمتربه نگارش درآورده است.

3-نقش وتاثیرامام خمینی(ره)در زمان تبعید ایشان به نجف مختصربیان شده است.

4-نتیجه گیری مقاله به خوبی به جریان تاریخی تاثیرحوزه نجف دردوران انقلاب مشروطه وپس ازآن وانقلاب اسلامی پرداخته وخواننده به خوبی می تواند بامطالعه مواردذکرشده پی به عمق این نقش ها ببرد.