*هوالمحبوب*


مقدمه:                                                                                                             مریم شاملو

منطق موقعیت یا شرایط پوپر تبیین ویا پیش بینی یک موقعیت یا رویداد سیاسی اجتماعی را بر اساس اصول علمی میسر می سازد.به سخن دیگر هدف اولیه منطق موقعیت« تبیین افعالی است که  به وسیله کنشگر اجتماعی یا سیاسی در شرایط خاص به انجام می رسد»(علی پایا1385)در این نوع تحلیل برای بررسی یک مساله ابتدا باید کنشگر مرکزی را مشخص نمود سپس عوامل فیزیکی دخیل ،کنشگران دیگر ونهاد های تاثیرگذاررا ودر نهایت بر اساس این عوامل رفتار کنشگر مرکزی را تحلیل وتبیین ویا پیش بینی می کنیم.   

پرسش:

چرا دولت ایران در جریان جنگ تحمیلی علی رغم موفقیت های نسبی در عملیات ها قطعنامه آتش بس 598 شورای امنیت را پذیرفت؟

تبیین وتحلیل پرسش بر اساس منطق موقعیت :

کنشگر مرکزی: دولت جمهوری اسلامی ایران وبه خصوص شخص امام خمینی(ره)رهبر ایران

محیط وعوامل فیزیکی دخیل:طولانی شدن وطاقت فرسا شدن جنگ8ساله، فشار متخصصان نظامی واقتصادی کشور به رهبر مبنی بر پایان دادن به جنگ،کمبود تسلیحات نظامی ولجستیکی مورد نیاز،بالا رفتن قیمت نفت، نابودی هواپیمای مسافربری ایرباس به دست ناو وینسنت آمریکا در آبهای خلیج فارس،استفاده عراق از بمب های شیمیایی در شهر های مرزی ایران از جمله سردشت وکشته وزخمی شدن شمار زیادی از ایرانیان

سایر کنشگران : کمک ها ومساعدت های نظامی واقتصادی  غرب وآمریکا به دولت عراق،تحریم کردن ایران از دراختیار گرفتن تسلیحات مورد نیازتوسط کشورهای دارای سلاح نظامی پیشرفته، کشورهای عرب منطقه به عنوان حامی صدام حسین، نگرانی آمریکا و کشورهای اروپایی حامی عراق از پیشروی های ایران در خاک عراق

نهاد های تاثیرگذار:فشار هاواقدامات سازمان ملل وشخص دبیرکل وقت«پرزد دکوئیار» مبنی بر پایان دادن به جنگ، قبول شورای امنیت مبنی بر ذکر عراق به عنوان شروع کننده جنگ در قطعنامه برای اولین بار.نقش سازمان کشورهای اسلامی ، اوپک و شورای همکاری خلیج فارس

تحلیل نهایی:

براساس واقعیت های موجود در آن برهه زمانی وبا فرض عقلانی بودن کنشگر مرکزی ، ایران در شرایط دوگانه ای قرار داشته است بدین معنی که از یک طرف شرایط جنگی امکان پیروزی را برای ایران می توانست رقم بزند واز طرف دیگر شرایط بین المللی همگی در مقابل ایران قرار داشتند وعقلانیت کنشگر مرکزی بر این امر قرار گرفت که بقا در نظام بین الملل ونیز مشخص شدن جنگ طلب نبودن ایران برای کنشگران دیگر ونیز پذیرش سازمان ملل مبنی بر اینکه عراق آغاز کننده جنگ می باشد که می توانست تبعات مثبتی برای ایران در نظام بین الملل داشته باشد،ونیز دوراندیشی رهبر ایران مبنی بر اینکه با این عمل چهره واقعی صدام حسین مشخص می شود ایشان را برآن داشت تا این قطعنامه را بپذیرند البته باید این نکته را اذعان کرد که با توجه به اسناد موجود نقش اطرافیان امام(ره)به عنوان متخصصان نظامی واقتصادی  در متقاعد کردن ایشان بسیار موثر بوده است که امام (ره)از پذیرش قطعنامه به مثابه نوشیدن جام زهر یاد کرده اند.

پایان